De Nederlandsche Fabriek van Werktuigen en Spoorwegmaterieel, “Werkspoor Amsterdam”, leverde voor een bedrag van ƒ 18.500 dieselmotor nr. 353 met een centrifugaalpomp. Voor de aan- en afvoerleidingen kwam hier nog ƒ 3.750 bij. De motor is werkelijk één gigantische bonk stoer gietijzer. De voor die tijd een zeer moderne motor had het vermogen van een moderne, kleine personenauto, maar ook de omvang. Motor Het motorblok is ca. drie meter hoog en om de kop van de dieselmotor moest een loopbrug worden gebouwd om de kleppen goed te kunnen inspecteren en te smeren. Het is een één cilinder A-frame dieselmotor en je kijkt er dwars doorheen. Een echt carter en motorblok, zoals bij een moderne verbrandings-motor, is er niet. De drijfstang doet zijn werk in het zicht. De motor heeft een boring van 560 en een slag van 400 mm en draait met ca. 260 omwentelingen/min; het vermogen is ca. 50 PK. Het vliegwiel, dat voor de rustige loop van de motor zorgt, heeft een diameter van ruim 2 m en een eigen gewicht van meer dan 5.000 kg. Uitleg over de werking van dit soort motoren is te vinden op de website van het Machinemuseum in Zwolle. De motor wordt gekoeld met water ‘uit de sloot’. Het stroomt, vanuit een koelwatervat, langs de cilinderwand, door de motor naar het polderwater. Een pomp, aangedreven door de krukas, voert koel polderwater naar het koelwatervat en houdt dat op peil. Het grote voordeel ten opzichte van de molen was, dat de motor kon worden aangezet als het waterpeil in de polder daar om vroeg. Nadeel voor de machinist was dat dat overdag, maar ook ‘s nachts kon zijn. De motor heeft van 1913 tot 1942 naar behoren zijn werk gedaan. Werkspoor heeft dat ook enkele malen van het polderbestuur bevestigd gekregen. De elektromotor die in het oorlogsjaar 1942 de motor - vanwege beperking van het ruwolieverbruik – verving, heeft daarna nog zo’n 50 jaar de centrifugaalpomp aangedreven. Ruimtebeslag De motor met toebehoren beslaat ongeveer de helft van het gemaalgebouw. Van de andere helft wordt een deel in beslag genomen door de centrifugaalpomp en de vacuüminstallatie voor de pomp. Op flinke hoogte hangt het koelwatervat aan de muur. Naast een compressor en opslagtanks voor lucht, is er ook een flinke voorraad dieselolie in opslag- en dagtank aanwezig. Achter het gemaal staat een dubbele olietank waar in totaal 50 ton ruwolie in kan. Alles staat met een ingewikkeld leidingenstelsel in verbinding met de motor. Daarin zitten ook de nodige meters om alles in de gaten te houden. De knalpot zit aan de buitenzijde van het gemaal. De rest van de ruimte was werkruimte voor de machinist, met werkbank en werkkast. Pomp Aan de motor is een centrifugaalpomp gekoppeld die gelijktijdig met de motor door Werkspoor Amsterdam is geleverd en geplaatst. Deze gietijzeren pomp heeft een capaciteit van 104 m3/min, bij een opvoerhoogte van 2,2 m. Het water wordt aangezogen vanuit de polder en stroomt via een lange buis naar het boezemwater De Waver. De smeedijzeren verbindingsas tussen motor en pomp, het verlengde van de krukas, drijft via een lederen riem een vacuümpomp aan. Daarmee wordt water aangezogen om de pomp te vullen. Pas daarna kan worden begonnen met uitmalen. Opstarten Voor het opstarten van de grote dieselmotor komt nogal wat kijken. Eerst moet met de handspaak het forse vliegwiel, en daarmee de zuiger, op stand worden gezet (getornd). Daarna moet een luchtmotor (werkend op samengeperste lucht) het gewicht van zuiger en kleppen in beweging brengen. Er is natuurlijk maar een beperkte hoeveelheid lucht, dus het is mooi als dat in één of twee keer lukt. Bij draaiende motor brengt de compressor, aangedreven door de krukas, de luchtvaten weer op druk. Dat geldt ook voor het luchtvat dat zorgt voor de verstuiving van de dieselolie in cilinder van de motor. Als de motor loopt, kan met de vacuümpomp het water in de pomp omhoog worden gezogen, tot deze is gevuld. Pas als de centrifugaalpomp gevuld met water draait, begint de motor aan zijn eigenlijke werk. De vacuümpomp komt dan in een vrijloopstand.
		Postbus 94370 1090 GJ Amsterdam info@rondehoep.nl